کالبدشکافی شرایط اقتصادی ونزوئلا؛ ۶ ماه طوفانیِ کاراکاس زیر تیغ جراحی دلسی رودریگز

 در ادبیات اقتصاد کلان، نام «ونزوئلا» همواره با کلیدواژه‌هایی نظیر ابرتورم (Hyperinflation)، فروپاشی پولی و نفرین منابع گره خورده است. اما تاریخ نشان داده است که حتی ویران‌ترین اقتصادها نیز با تغییرات بنیادین در ساختار قدرت سیاسی، می‌توانند مسیر بازگشت را پیدا کنند. بررسی شرایط اقتصادی ونزوئلا در یک مقطع گذار تاریخی (نیمه نخست سال ۲۰۲۶) یکی از جذاب‌ترین کیس‌استادی‌های (Case Study) اقتصاد سیاسی در جهان امروز است.

زمانی که نیکلاس مادورو از صحنه قدرت کنار رفت، دلسی رودریگز (تکنوکراتی با سابقه وزارت اقتصاد، وزارت نفت و معاونت اول ریاست جمهوری) با حمایت دادگاه عالی و ارتش، سکان هدایت کشوری را به دست گرفت که اقتصاد آن در لبه پرتگاه قرار داشت. دپارتمان اقتصاد بین‌الملل آکادمی اقتصادی در این گزارش ویژه، کارنامه ۶ ماهه نخست دولت رودریگز را زیر ذره‌بین برده است؛ دورانی که ترکیبی از «شوک‌درمانی اقتصادی» و «پراگماتیسم نفتی» بود.

مهار هیولای تورم؛ از قله ۶۵۰ درصدی تا چشم‌انداز ۱۵۰ درصدی

مهم‌ترین ماموریت دلسی رودریگز، مهار موتور خلق نقدینگی و تورم لجام‌گسیخته بود. نمودار تورم ونزوئلا در این ۶ ماه، رفتار کلاسیک یک «اقتصادِ در حال جراحی» را نشان می‌دهد:

• شوک اولیه (ماه اول): در ابتدای دوره، تورم روی عدد ۶۱۷٪ قرار داشت. با روی کار آمدن دولت جدید و اجرای سیاست‌های آزادسازی موقت قیمت‌ها (برای حذف یارانه‌های پنهان ویرانگر)، تورم در ماه اول با یک جهش به ۶۵۰٪ رسید. این همان «دردِ جراحی» است که اقتصاددانان از آن صحبت می‌کنند.
• آغاز روند نزولی (ماه پنجم): با اعمال انضباط مالی سخت‌گیرانه، توقف چاپ پول بدون پشتوانه و پذیرش غیررسمیِ دلار در مبادلات خرد (De facto Dollarization)، تورم در پایان ماه پنجم به ۵۲۴٪ کاهش یافت.
• چشم‌انداز پایان ۲۰۲۶: پیش‌بینی‌های نهادهای مالی نشان می‌دهد که در صورت تداوم سیاست‌های رودریگز، تورم تا انتهای سال ۲۰۲۶ به کانال ۱۵۰٪ تا ۲۲۰٪ سقوط خواهد کرد. رسیدن از تورم ۶۵۰ درصدی به ۱۵۰ درصدی در کمتر از یک سال، یک دستاورد کم‌نظیر در سیاست‌های انقباضی محسوب می‌شود.

 معمای ارزی؛ چرا سقوط بولیوار نشانه مثبتی بود?

 در نگاه اول، کاهش ارزش پول ملی یک سیگنال منفی است، اما در اقتصادهای درگیر ابرتورم، داستان متفاوت است. در ابتدای دوره رودریگز، نرخ برابری دلار آمریکا معادل ۳۹۱ بولیوار بود. پس از گذشت ۶ ماه، این رقم به ۵۱۲ بولیوار به ازای هر دلار رسید (حدود ۳۱ درصد افت ارزش).

تحلیل اقتصادی: در دولت‌های پیشین، دولت با ارزپاشی و تعیین نرخ‌های دستوریِ غیرواقعی، سعی در کنترل ظاهری بازار داشت که نتیجه آن رانت عظیم و نابودی ذخایر ارزی بود. رودریگز به عنوان یک اقتصاددان سابق، تصمیم گرفت دست از «تثبیت مصنوعی» بردارد و اجازه داد بولیوار به ارزش واقعی و ذاتی خود در بازار آزاد نزدیک شود. این سقوط کنترل‌شده، شرط اصلی صندوق‌های بین‌المللی برای بازگرداندن ونزوئلا به ریل اقتصاد جهانی و توقف رانت ارزی بود.

 احیای شریان‌های نفتی؛ موتور محرک اقتصاد روشن می‌شود

ونزوئلا دارنده بزرگترین ذخایر نفتی اثبات‌شده جهان است، اما تحریم‌ها و فرسودگی زیرساخت‌ها، تولید این کشور را فلج کرده بود. دلسی رودریگز که سابقه تصدی «وزارت نفت» را در کارنامه داشت، تمرکز دیپلماسی خود را بر احیای این صنعت گذاشت. آمارها نشان می‌دهد صادرات نفت که در ابتدای دوره کمتر از ۲.۵ میلیون بشکه در روز بود، تنها در عرض ۶ ماه با رشدی چشمگیر به ۳.۱ میلیون بشکه در روز رسید. این افزایش ۶۰۰ هزار بشکه‌ای، جریان عظیمی از «پترودلار» را وارد کاراکاس کرد که به دولت اجازه داد تا بدون نیاز به چاپ پول (بولیوار)، هزینه‌های جاری خود را تامین کرده و استراتژی مهار تورم را با موفقیت پیش ببرد.

 جدول آماری جامع کارنامه ۶ ماهه دولت دلسی رودریگز

برای استفاده پژوهشگران اقتصاد سیاسی و رسانه‌های تحلیلی، داده‌های کلان استخراج‌شده از اینفوگرافیک آکادمی اقتصادی، در جدول ریسپانسیو و استاندارد زیر طبقه‌بندی شده است: